{"id":1564,"date":"2015-02-01T10:20:12","date_gmt":"2015-02-01T09:20:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.espaciogranvia.org\/la-teoria-de-las-ventanas-rotas-2\/"},"modified":"2019-12-04T21:25:01","modified_gmt":"2019-12-04T20:25:01","slug":"la-teoria-de-las-ventanas-rotas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/espaciogranvia.org\/gal\/la-teoria-de-las-ventanas-rotas\/","title":{"rendered":"A teor\u00eda das fiestras rotas"},"content":{"rendered":"<div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-1 nonhundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-0 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-one-full fusion-column-first fusion-column-last\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-margin-bottom:0px;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-flex-column-wrapper-legacy\"><div class=\"fusion-text fusion-text-1\"><p>Philip Zimbardo, psic\u00f3logo social da Universidade de Stanford, levou a cabo no ano 1969 un interesante experimento que se convirteu en teor\u00eda grazas ao traballo de James Wilson e George Kelling. Veuse a chamar A Teor\u00eda das Fiestras Rotas. E vale moito a pena co\u00f1ecer en que consiste porque a s\u00faa aplicaci\u00f3n cobre amplas \u00e1reas da nosa vida.<\/p>\n<p>Imos ao ano 1969. O experimento consist\u00eda en abandonar un coche no deteriorado barrio do Bronx daquela \u00e9poca: pobre, perigoso, conflictivo e cheo de delincuencia. Zimbardo deixou o veh\u00edculo coas s\u00faas placas de matr\u00edcula arrancadas e coas portas abertas para simplemente observar que ocorr\u00eda. E sucedeu que ao cabo de tan s\u00f3 dez minutos, o coche empezou a ser desvalijado. Tras tres d\u00edas xa non quedaba nada de valor no coche, e a partir dese momento o coche foi esnaquizado.<br \/>\nPero o experimento non terminaba a\u00ed. Hab\u00eda unha segunda parte consistente en abandonar outro veh\u00edculo id\u00e9ntico e en similares condici\u00f3ns, pero neste caso nun barrio moi rico e tranquilo: Palo Alto, en California. E sucedeu que durante unha semana nada lle pasou ao veh\u00edculo. Pero Zimbardo decidiu intervir, tomou un martillo e golpeou algunhas partes do veh\u00edculo, entre elas, unha das s\u00faas fiestras, que rompeu. Deste xeito, o coche pasou de estar nun estado impecable a mostrar signos de maltrato e abandono. E ent\u00f3n, confirmouse a hip\u00f3tese de Zimbardo. Que ocorreu? A partir do momento no que o coche se mostrou en mal estado, os habitantes de Palo Alto ceb\u00e1ronse co veh\u00edculo \u00e1 mesma velocidade que o fixeron os habitantes do Bronx.<br \/>\nO que di a Teor\u00eda das Fiestras Rotas \u00e9 simple: si nun edificio aparece unha fiestra rota, e non se arranxa pronto, inmediatamente o resto de fiestras acaban sendo esnaquizadas polos v\u00e1ndalos. Por que? Porque se est\u00e1 transmitindo a mensaxe: aqu\u00ed ningu\u00e9n coida disto, isto est\u00e1 abandonado.<br \/>\nA lectura que nos d\u00e1 esta teor\u00eda \u00e9 extrapolable a m\u00faltiples \u00e1mbitos da cotidianidad. Si algu\u00e9n pinta na parede da t\u00faa casa e non repintas pronto, converterase nun muro cheo de pintadas en poucos d\u00edas. Si o \u00e1rbitro permite unha pequena transgresi\u00f3n no partido, o m\u00e1is probable \u00e9 que vaian aparecendo m\u00e1is e m\u00e1is acci\u00f3ns violentas ata que se forme unha tangana. Si ti mesmo comezas con pequenas mentiras, acabar\u00e1s cr\u00e9ndochas e xerando m\u00e1is. Si toleras a factura sen IVA ou si evades impostos, logo non che queixes si non hai fondos que paguen o teu paro ou a pensi\u00f3n do teu pai. Si descargas contidos ilegalmente, logo non pidas que se valore o teu traballo creativo e reclames un bo soldo. Si non coidas a relaci\u00f3n coa t\u00faa parella e comezas abandonando os pequenos detalles, est\u00e1s sementando posibilidades dun deterioro que pode acelerarse. E a lista ser\u00eda interminable. En resumo, si permites o vicio e non o reparas pronto, logo non te sorprendas si te at\u00f3pas no medio dun lodazal no que ti fuches parte por activa ou por pasiva. A b\u00f3la de neve do abandono, o maltrato, a inxustiza, a preguiza ou a mentira tende a crecer r\u00e1pidamente cando hai signos externos que o mostran e non son reparados con celeridad. A non reparaci\u00f3n inmediata dun dano emite unha mensaxe \u00e1 sociedade: a impunidade perm\u00edtese, poden ir todos a saco. Si non se transmite a mensaxe que d\u00e1 toda acci\u00f3n de respecto e coidado cara ao que temos, e deixamos que o deterioro, o abandono ou a resignaci\u00f3n ga\u00f1en a partida, ent\u00f3n a entrop\u00eda, a desorde, o dano, o incivismo, o abuso, o mobbing ou toda forma de infamia e degradaci\u00f3n tender\u00e1n a propagarse r\u00e1pidamente. En conclusi\u00f3n, si queremos evitalo, hai que arranxar a fiestra rota canto antes.<br \/>\nInmanuel Kant expresou este principio no que denominou o Imperativo Categ\u00f3rico:<br \/>\nobra s\u00f3 de forma que poidas desexar que a m\u00e1xima da t\u00faa acci\u00f3n se converta nunha lei universal.<br \/>\nDito doutro xeito: gustar\u00edache que as persoas do teu entorno rompesen, roubasen, defraudaran ou fosen esnaquizando o patrimonio alleo? Obviamente, non. Ent\u00f3n, miremos non xa de non romper ningunha fiestra f\u00edsica ou emocional allea, sen\u00f3n de reparalas canto antes para evitar males maiores. Porque do mesmo xeito que podemos ser causa da expansi\u00f3n do dano fac\u00e9ndoo crecer, podemos ser tam\u00e9n causa da reparaci\u00f3n colectiva, e iso non \u00e9 unha utop\u00eda.<\/p>\n<p>\u00c1lex Rovira<\/p>\n<\/div><div class=\"fusion-clearfix\"><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":2,"featured_media":1279,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,25],"tags":[],"class_list":["post-1564","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artigos-gal","category-psicoloxia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/espaciogranvia.org\/gal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1564","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/espaciogranvia.org\/gal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/espaciogranvia.org\/gal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/espaciogranvia.org\/gal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/espaciogranvia.org\/gal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1564"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/espaciogranvia.org\/gal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1564\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4111,"href":"https:\/\/espaciogranvia.org\/gal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1564\/revisions\/4111"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/espaciogranvia.org\/gal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1279"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/espaciogranvia.org\/gal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1564"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/espaciogranvia.org\/gal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1564"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/espaciogranvia.org\/gal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1564"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}